"Je denkt zeker nog vaak aan hem"

Iedereen leest wel eens een overlijdensadvertentie van een kind. Of een artikeltje in de krant waarbij geschreven wordt over een ongeluk waarbij een kind betrokken was. Je probeert je dan wel eens te verplaatsen in de ouders, je voor te stellen hoe het voelt een kind te verliezen. Dat is moeilijk. Toen ik nog geen kinderen had probeerde ik het wel eens te vergelijken met het verlies van een dierbare, mijn moeder, oma of opa’s. Maar nadat de jongens geboren waren kreeg zo’n voorstelling een andere, extra, heftiger dimensie, want iedereen die kinderen heeft kent het gevoel van onvoorwaardelijke liefde na de geboorte van je kind.
Ik weet het, het klinkt zoetsappig en toen ik nog geen kinderen had was dit soort gewauwel een van de redenen om niet bij die club van ouders te horen, maar ik kan het niet helpen, het is nou eenmaal echt zo.
Dat gevoel begint al heel vroeg; ik weet niet of dat voor iedere moeder geldt maar bij mij was er een speciaal gevoel zodra ik wist dat ik zwanger was. Ik geloof niet dat het in mijn geval meteen die onvoorwaardelijke liefde was - het ging mijn voorstellingsvermogen een beetje te boven dat ik ook werkelijk na de zwangerschap een baby, onze baby, vast zou mogen houden. Maar er was wel een speciaal gevoel. En het was er de hele tijd. Ik hoefde niet bewust na te denken over het kindje dat in mijn buik groeide, het was er gewoon. In mijn hele ‘zijn’.

En dat werd nog sterker na de bevallingen. Het gevoel dat me overviel toen ik Joram voor het eerst zag was overweldigend. Het was een gevoel dat ik niet kende en ik weet nog dat ik er ook verbaasd over was. Je denkt dat je weet hoe het is om lief te hebben, om van iemand te houden. Maar houden van familie, kriebels in je buik te hebben van verliefdheid, is heel anders dan de liefde die je overspoelt na de geboorte van je kind. Ook hierbij is het geen kwestie van er over na hoeven denken, het is er gewoon. Altijd. Dag en nacht. Toen ik voor de tweede keer zwanger was, dacht ik enigszins voorbereid te zijn op wat ik zou gaan voelen en tegelijkertijd was ik bang dat ik geen er ruimte meer voor zou hebben, zo intens is het. Maar ook die tweede keer was het weer even heftig en bleek het helemaal geen probleem om van twee kinderen evenveel te houden.

“Je denk zeker nog vaak aan Joram”, is een zinnetje dat ik de laatste tijd veel hoor. En ja, dat is zo. Ik denk nog vaak aan hem. Heel vaak. Voortdurend kom ik situaties tegen waarbij ik geconfronteerd word met het feit dat hij er niet meer is. En nu hij er niet meer is wordt nog duidelijker hoe je door je kinderen in je hele doen en laten beïnvloed wordt. Het begint al bij het opstaan, waarbij we niet meer door Joram, bewust of onbewust, gewekt worden. Bij het maken van het ontbijt, naar school fietsen, boodschappen doen, de keuze van de tv-zender of film waarnaar gekeken wordt, de boeken die je leest, de gesprekken die je met mensen hebt… bij bijna alles wat je doet is er die confrontatie. Zelfs als je slaapt. Mijn ‘gaat-het-wel-goed-met-de-jongens-voelsprieten’ staan ook aan als ik slaap en als het dat niet is lig ik wel te woelen over ziekenhuizen en begrafenissen. Al die confrontaties maken dat ik inderdaad heel vaak aan hem denk. Maar dat zijn bewuste gedachten. Gedachten die niet alleen vervelend en verdrietig, maar soms ook prettig zijn. Omdat je door die confrontaties ook terugdenkt aan goede, warme, grappige, blije momenten.
Maar daarnaast is het niet zozeer een bewust denken. Zoals bij de geboorte van Joram me die intense liefde overviel, is er een ander gevoel bijgekomen. Eigenlijk meteen al na het ongeluk, toen ik hem voor het eerst zag liggen en ik meteen wist dat er voor altijd een tijd van ‘voor het ongeluk’ en een tijd van ‘na het ongeluk’ zou zijn.
Ik kan moeilijk woorden vinden om dat gevoel te omschrijven. Misschien heet het wel ‘gemis’ of ‘verdriet’ of ‘pijn’. Ik weet het niet. Sommige mensen omschrijven het als ‘amputatie van iets van jezelf’ en dat komt wel dicht in de buurt, maar toch ook weer niet. Niet om het te bagatelliseren of om iemand te kwetsen, echt niet, maar een amputatie van een arm of been, ach, dat lijkt me in dit kader zo gek nog niet. Ik kan alleen zeggen dat het een gevoel is dat je niet kan negeren. Het is er, net als die liefde, gewoon altijd. Ook als je er niet bewust over nadenkt. Of juist níet over na wil denken. En volgens mij is dit het wat het ook zo moeilijk maakt om je er een voorstelling van te maken. Volgens mij kún je dit niet voelen als het je niet is overkomen. En dat is maar goed ook.