Begrafenis(je)

Gisteren was er opeens wat commotie vanuit de tuin. Jongste vond op een van onze tuinstoelen een dood vogeltje. Een heel klein vogeltje dat volgens mij nog lekker in zijn ei had moeten zitten. Of het was net geboren en door een roofvogel of kat uit zijn nest geplukt en laten vallen toen hij blijkbaar werd gestoord bij zijn daad.
Jongste wilde vooral zeker weten of het beestje dood was, echt niet meer ademde. Dat was overduidelijk zo.
Hij bleef er een beetje om heen drentelen en we besloten dat hij daar niet zo kon blijven liggen. Je zou er toch per ongeluk op gaan zitten. Ik zei, heel onnadenkend, dat we hem wel in de kliko konden doen. "Nee niet in de kliko, zullen we hem begraven?", vroeg Jongste. Natuurlijk. Stom stom.
Normaal gesproken zou ik meteen heel alert zijn en al mijn voelsprieten overeind hebben staan als Jongste met iets dat dood is geconfronteerd zou worden. Aan het einde van de zomer is hij een paar dagen van slag geweest door een stervende vlinder, ook bij ons in de tuin. Hij heeft er dagenlang voor gezorgd dat het vlindertje, dat niet meer kon vliegen, op een beschut plekje zat zodat het niet wegwaaide. Hij was in tranen toen hij uit school kwam en zag dat hij toch echt dood was gegaan. We hebben de vlinder toen begraven. Een hele ceremonie werd het.
En nu, met dat vogeltje, begin ik ineens over een kliko. Sufferd! Maar blijkbaar maakt de houding van Jongste ook dat ik deze 'vergissing' bega. Hij lijkt niet zo van slag. Eerder gezond geïnteresseerd, zoals vele kleuters zouden zijn bij het zien van een dood vogeltje. Goed, we gaan hem begraven. Een vogelbegraafplaatsje is niet zo snel gevonden. Jongste opperde de zandbak en een bloempot, maar dat leek mij dan weer niet zo'n goed idee. We besluiten hem te begraven bij de rand van het water bij een singel hier in de buurt. Jongste graaft zo'n ondiep grafje dat ik denk dat een kat hem uiteindelijk toch wel zal vinden, maar het beestje past er precies in en daar gaat het nu om. We gooien er wat zand bij, Jongste zoekt een steen die er bovenop gaat en bloemetjes mogen natuurlijk ook niet ontbreken. En zo wordt het een toch nog een ceremonietje. Maar een veel minder zware dan destijds met die vlinder. Dit voelt zoals een andere kleuter, die niet al die zware dingen heeft meegemaakt, die niet zijn broer heeft begraven zien worden, ook zou doen. Ik ben er 'blij' om.
We lopen terug naar huis en dan zegt Jongste ineens: "Dag vogeltje! Veel plezier in de hemel!" De hemel? Ik heb hem nog nooit uit zichzelf over de hemel gehoord. Ondanks dat hij op een Christelijke school zit heeft hij tot nu toe altijd beweerd dat Joram niet de hemel is maar op de begraafplaats, in een kist onder de grond, 'dat heeft hij zelf gezien'. "Mama, als je doodgaat ga je dan naar de hemel?" "Wat is dat eigenlijk, de hemel?" "Hoe ziet de hemel eruit?" "Is Joram ook in de hemel?" Opeens komen de vragen. Wat een dood vogeltje teweeg kan brengen.

Overigens had Joram zo'n dood vogeltje ook heel indrukwekkend gevonden. Misschien ook wel zielig. Maar dan weer niet zielig genoeg om te begraven. Ik denk dat als we hem de kans hadden gegeven hij het beestje liever zou bewaren, in een doosje onder zijn bed of zo. Of ontleden. "Even kijken hoe de botjes en spieren eruit zien."

Uitspraak

Vanmiddag om een uur of één vond ik het. Een berichtje op een website van een Limburgse krant met de titel: 'Vrijspraak eigenaren vakantiehoeve'. Ik las het gelaten. Wist niet zo goed wat ik moest voelen. Blijdschap voor de eigenaren van de boerderij, dat in ieder geval, maar mij overviel me ineens een heel somber en verdrietig gevoel. Ik raakte van dat gevoel in verwarring; had ik op een andere uitspraak gehoopt? Ik geloof van niet. Of toch... misschien wel schuldig, maar dan aan nalatigheid en dat ze daar verder niet voor gestraft zouden worden. Ik merk dat ik het zelf ook niet weet, maar graag zou willen dat er überhaubt iemand of iets verantwoordelijk is voor het ongeluk, de dood van ons mannetje, zodat ik daar eens flink kwaad (razend!) op kan worden.
Tegelijkertijd heb ik al vanaf het begin niet gewild dat de eigenaren gestraft zouden worden. Het ongeluk heeft al zoveel verdriet bij zoveel mensen veroorzaakt, ook bij hen. Zij zijn al zo gestraft, voelen zich al zo schuldig.
En toch voel ik me verslagen, moet ik mijn tranen wel even de vrije loop laten om te ontladen, misschien ook door de spanning die dat alles blijkbaar weer (extra) opgeroepen heeft.
Aan het einde van de middag vind ik ook een geluidsfragment. Omdat Jongste luidruchtig aan het spelen is beluister ik het fragment een paar keer om het goed te kunnen volgen. Jongste is in de tussentijd wel erg nieuwsgierig geworden en dus probeer ik uit te leggen waar het over gaat.
Dat een hele belangrijke mensen van de politie vonden dat boer H. een straf moest krijgen, misschien zelfs de gevangenis wel in moest omdat Joram onder de deur terecht was gekomen en dat die meneer vond dat dat de schuld van boer H. was. Maar dat een andere belangrijke meneer, de rechter, een soort baas van alle politie's, vandaag aan iedereen heeft verteld dat hij vindt dat het niet boer H. zijn schuld was en dat hij dus ook geen straf krijgt. En omdat dat belangrijk nieuws is dat iedereen mag weten, staat het in de krant en is het op de radio. "In de gevangenis? Maar boer H. is toch geen dief?", was de eerste reactie van Jongste. Ik heb een poging gedaan om uit te leggen hoe dat zit en vroeg hem daarna wat hij daar eigenlijk van vond. Of hij ook vond dat de boer straf moest krijgen. "Nee, die stomme deur moet in de gevangenis. Boer H. toch niet, dat is zielig."
Tja. Wat moet ik daar nou nog aan toevoegen? Behalve dan dat wij een wijze zoon hebben.

Naschrift 1: Omdat wij ons niet wilden voegen in de strafzaak van het Openbaar Ministerie tegen de eigenaren van de boerderij, zijn wij officieel geen partij in deze zaak. Daardoor worden wij, ondanks dat Joram en zijn dood toch eigenlijk ook het 'onderwerp' van dit proces zijn en er tijdens de rechtszaak een door ons geschreven slachtofferverklaring is voorgelezen, op geen enkele manier op de hoogte gesteld door het Openbaar Ministerie of de Rechtbank. De hele gang van zaken en de uitspraak moeten wij dus zelf opzoeken en via de media vernemen...

Naschrift 2: Vandaag, een dag later, lees ik op de website van de Rechtbank Maastricht de uitspraak. En daar lees ik in de laatste alinea precies de uitspraak waar ik gisteren over schreef en blijkbaar, onbewust, al op hoopte. De eigenaren worden wel onvoorzichtig en nalatig bevonden, maar niet dusdanig om daar 'dood door schuld' (artikel 307 Sr) aan te verbinden.